Popularne portale internetowe regularnie powielają informację, jakoby najbardziej energochłonnym AGD w domach była płyta indukcyjna. Nic bardziej mylnego; co więcej, jest to najbardziej energooszczędna płyta do gotowania!
Skąd bierze się mit wysokiego zużycia energii?
W znakomitej większości obliczeń roczne zużycie energii przez płytę indukcyjną liczone jest według prostego i – zdawałoby się – intuicyjnego wzoru:
moc urządzenia x czas pracy x liczba dni w roku
Przykładowo, według jednych z najczęściej cytowanych danych pochodzących od PGNiG płyta indukcyjna miałaby zużywać rocznie ok. 748 kWh. Wyliczenie to zakłada, że dwa pola grzejne — jedno o mocy 2300 W, drugie o mocy 1800 W — pracują codziennie przez 30 minut:
(2,3 kW + 1,8 kW) × 0,5 h × 365 dni = 748,25 kWh
Z matematycznego punktu widzenia obliczenia są poprawne. Rzecz w tym, że równanie to nie opisuje typowego, codziennego wykorzystania. Zakłada ono bowiem, że oba pola grzejne przez cały czas pracują z maksymalną mocą. W rzeczywistości dzieje się tak jednak rzadko. Płyta indukcyjna wykorzystuje wysoką moc głównie na początku, np. do szybkiego zagotowania wody lub rozgrzania naczynia. Po osiągnięciu odpowiedniej temperatury moc jest obniżana i służy już tylko do podtrzymania gotowania, smażenia lub duszenia.
Dlatego proste mnożenie mocy znamionowej przez czas pracy prowadzi do zawyżonych wyników. To tak, jakby szacować zużycie paliwa przez samochód, zakładając, że przez całą trasę jedzie z maksymalnymi obrotami silnika.
Moc pola grzewczego? Zużycie energii da się policzyć lepiej
Moc pola grzewczego, np. 1800 W, 2000 W czy 2300 W, mówi jedynie o tym, jaką maksymalną moc może przez określony czas pobrać dane pole. Nie oznacza jednak, że taka moc jest pobierana podczas całego gotowania.
Lepszym punktem odniesienia jest parametr Wh/kg, czyli liczba watogodzin energii potrzebna do podgrzania jednego kilograma zawartości naczynia w warunkach testowych. W dokumentacji technicznej płyt elektrycznych (do których zalicza się również płyta indukcyjna) parametr ten występuje jako EC electric hob.
Podejście oparte na Wh/kg jest bardziej realistyczne, ponieważ odnosi zużycie energii do tego, co faktycznie przygotowujemy: ilości wody, masy produktów i liczby porcji. Samo wskazanie mocy pola nie wystarcza do określenia rocznego zużycia energii.
Raz jeszcze chcemy zwrócić uwagę, że parametr Wh/kg znajduje się w dokumentacji technicznej; możemy nie znaleźć go w instrukcji obsługi urządzenia. Jeżeli karta informacyjna produktu nie została dołączona do płyty lub z innych powodów nie mamy do niej dostępu, możemy znaleźć ją na stronie internetowej producenta i/lub w bazie EPREL – Europejskim Rejestrze Produktów do Celów Etykietowania Energetycznego.
Gotowanie dla kilku osób nie oznacza proporcjonalnie większego zużycia energii
Kolejnym częstym błędem jest założenie, że zużycie energii rośnie liniowo wraz z liczbą domowników. W takim uproszczeniu gospodarstwo pięcioosobowe miałoby zużywać pięć razy więcej energii niż jednoosobowe. W praktyce tak nie jest. Przygotowanie obiadu dla czterech osób nie wymaga bowiem czterokrotnie dłuższego czasu pracy płyty ani czterokrotnie większej mocy. Zazwyczaj używamy tego samego garnka lub patelni, podgrzewamy większą ilość wody lub produktów, ale część energii pozostaje wspólna: rozgrzanie naczynia, doprowadzenie potrawy do wrzenia czy utrzymanie temperatury.
Dlatego zużycie energii rośnie wraz z liczbą osób, ale wolniej niż sama liczba domowników.
Na potrzeby realistycznego oszacowania można przyjąć metodę, w której punktem wyjścia jest typowe zużycie energii na przygotowanie jednego posiłku dla jednej osoby, a następnie stosuje się współczynnik skali dla większych gospodarstw domowych.
Przykładowo, jeżeli przyjmiemy, że przygotowanie typowego posiłku na płycie indukcyjnej dla jednej osoby wymaga średnio około 0,40 kWh (do źródeł tego założenia wrócimy w dalszej części tekstu), a gospodarstwo gotuje na płycie od 7 do 11 razy w tygodniu, otrzymujemy następujące szacunki:
| Liczba osób w gospodarstwie | Liczba wykorzystania jednej płyty tygodniowo | Energia bazowa jednego posiłku dla 1 osoby | Współczynnik skali | Szacowane zużycie roczne |
| 1 osoba | 7 | 0,40 kWh | 1,00 | ok. 146 kWh/rok |
| 2 osoby | 8 | 0,40 kWh | 1,60 | ok. 266 kWh/rok |
| 3 osoby | 9 | 0,40 kWh | 2,16 | ok. 404 kWh/rok |
| 4 osoby | 10 | 0,40 kWh | 2,69 | ok. 560 kWh/rok |
| 5 osób | 11 | 0,40 kWh | 3,20 | ok. 732 kWh/rok |
Metoda ta dobrze pokazuje ograniczenia popularnych wyliczeń. Wartość około 748 kWh rocznie może być zbliżona do zużycia dużego, pięcioosobowego gospodarstwa, które często gotuje w domu. Nie powinna jednak być przedstawiana jako uniwersalna wartość dla wszystkich użytkowników płyty indukcyjnej — zwłaszcza dla gospodarstw jedno-, dwu- czy trzyosobowych.
W praktyce roczne zużycie energii zależy przede wszystkim od częstotliwości wykorzystania płyty, rodzaju przygotowywanych potraw, ilości gotowanej wody, używania pokrywki, dopasowania naczynia do pola grzewczego oraz od codziennych nawyków domowników.
Ile energii zużywa płyta indukcyjna w praktyce?
Aby pokazać, jak wygląda rzeczywiste zużycie energii, można posłużyć się przykładowymi obliczeniami, które na zlecenie APPLIA wykonało jedno z laboratoriów.
Pierwszy przykład to ugotowanie 400 g makaronu w 4 litrach wody. Do zagotowania wykorzystano pole o mocy nominalnej 2000 W oraz tryb Booster, w którym moc pola wzrasta do 3000 W. Doprowadzenie zawartości naczynia do wrzenia zajęło 13 minut i 20 sekund, a zużycie energii na tym etapie wyniosło 0,477 kWh.
Następnie makaron gotowany był przez 10 minut na niższym poziomie mocy, wystarczającym do podtrzymania gotowania. Całkowity czas przygotowania wyniósł 23 minuty i 20 sekund, a całkowite zużycie energii — 0,566 kWh.
Na tym samym polu można następnie przygotować stek o wadze 300 g. Przy smażeniu przez łącznie 6 minut i wykorzystaniu niższego poziomu mocy zużycie energii wynosi około 0,13 kWh.
Łącznie przygotowanie makaronu i steka zajmuje około 30 minut i zużywa około 0,70 kWh. Gdyby taki sposób gotowania powtarzał się codziennie, oznaczałoby to zużycie około 255–260 kWh rocznie dla jednego pola.
Oczywiście czasami gotujemy dłużej, a innym razem jemy na mieście lub zamawiamy pizzę. Dlatego założenie codziennej pracy dwóch pól na maksymalnej mocy przez 30 minut jest zbyt daleko idącym uproszczeniem.
Poniżej zamieszczamy przykłady laboratoryjne dotyczące gotowania ziemniaków i ryżu na palniku o mocy 2000 W.
| Produkt | Masa produktu | Ilość wody | Czas do zagotowania [min] | Energia zużyta podczas pracy w trybie Booster | Całkowity czas gotowania [min] | Całkowite zużycie energii |
| Ryż biały długoziarnisty | 300 g | 1 l | 3:00 | 127,1 Wh | 18:00 | 0,234 kWh |
| Ziemniaki pokrojone w ćwiartki | 500 g | 1 l | 3:40 | 157,3 Wh | 18:40 | 0,299 kWh |
Dane te pokazują, że pojedyncze operacje gotowania często mieszczą się w przedziale od około 0,2 do 0,6 kWh, w zależności od potrawy, ilości wody, czasu gotowania i poziomu mocy.
Dlaczego indukcja jest efektywna?
Płyta indukcyjna różni się od płyt ceramicznych i gazowych sposobem przekazywania ciepła. W przypadku płyty ceramicznej najpierw nagrzewa się powierzchnia płyty, a dopiero od niej naczynie. W przypadku płyty gazowej część energii ucieka wraz z gorącym powietrzem i płomieniem ogrzewającym otoczenie garnka.
W płycie indukcyjnej ciepło powstaje bezpośrednio w dnie naczynia. Pod szkłem znajdują się cewki indukcyjne, przez które przepływa prąd zmienny. Wytwarzane pole elektromagnetyczne indukuje prąd w dnie garnka, a to powoduje jego nagrzewanie. Sama powierzchnia płyty nie jest głównym źródłem ciepła — ogrzewa się wtórnie od naczynia.
Dzięki temu sprawność płyt indukcyjnych jest wyższa niż w przypadku płyt ceramicznych i gazowych.
Poniżej przedstawiamy, jak wygląda zużycie energii przez poszczególne rodzaje płyt w praktyce
| Rodzaj płyty | Sprawność | Czas potrzebny do zagotowania 2 l wody | Energia zużyta do zagotowania 2 l wody |
| Indukcyjna | ok. 90% | 5 min | 0,23 kWh |
| Ceramiczna | ok. 65% | 9 min | 0,27 kWh |
| Gazowa | ok. 50% | 8 min | 0,39 kWh |
Płyta indukcyjna zużywa więc mniej energii do wykonania tej samej czynności, ponieważ większa część pobranej energii trafia bezpośrednio do naczynia i przygotowywanej potrawy.
Dalsze oszczędności energii związane z korzystaniem z płyty indukcyjnej wynikają z tego, że ciepło przekazywane jest jedynie wtedy gdy naczynie znajduje się na polu grzewczym. Usunięcie naczynia z pola grzewczego doprowadza do jego automatycznego wyłączenia. Tak samo dzieje się w przypadku umieszczenia na polu grzewczym pustego naczynia lub całkowitego wygotowania się jego zawartości.
Co naprawdę decyduje o rocznym zużyciu?
Nie ma jednej uniwersalnej wartości rocznego zużycia energii przez płytę indukcyjną. Wynik zależy od tego, jak często gotujemy, dla ilu osób, jakie potrawy przygotowujemy i czy korzystamy z podstawowych zasad efektywnego gotowania.
Niższe zużycie energii pomaga osiągnąć:
- gotowanie pod przykryciem,
- dopasowanie średnicy garnka do pola grzewczego,
- używanie odpowiednich naczyń do indukcji,
- ograniczanie ilości wody do rzeczywistych potrzeb,
- obniżanie mocy po zagotowaniu,
- wykorzystywanie ciepła resztkowego,
- unikanie niepotrzebnego utrzymywania wysokiej mocy.
Z tego powodu właściwsze jest mówienie o przedziałach zużycia, a nie jednej liczbie. Dla gospodarstw jedno- i dwuosobowych realne zużycie może być znacznie niższe niż popularnie cytowane 748 kWh rocznie. W gospodarstwach cztero- i pięcioosobowych będzie ono wyższe, ale wynika to z większej liczby posiłków i większych porcji, a nie z tego, że płyta indukcyjna stale pracuje z maksymalną mocą.
Czy płyta indukcyjna jest największym „pożeraczem prądu” w domu?
Jakie AGD w naszych domach zużywa zatem najwięcej energii? W dużej mierze zależy to od klasy energetycznej urządzeń i częstotliwości ich użytkowania. W gronie tym znaleźć może się zarówno lodówka, która zużywa od 110 kWh (najbardziej energooszczędne modele) do 550 kWh (ponad 10-letnie urządzenia) rocznie, jak i piekarnik, który w zależności od klasy energetycznej zużywa średnio od 0,8 do 1,5 kWh na godzinę pracy. Jeżeli w swoim domu posiadamy suszarkę do ubrań, również ona może znaleźć się w tym niechlubnym gronie. Starsze, najbardziej energochłonne modele mogą zużywać nawet 650 kWh w ciągu roku (przy założeniu 100 cykli suszenia). Dla porównania, nowe, najbardziej energooszczędne suszarki do ubrań zużywają poniżej 90 kWh przy tej samej częstotliwości używania.
Wniosek
Płyta indukcyjna nie może być jednoznacznie okrzyknięta największym „pożeraczem prądu” w domu. Źródłem tego mitu są przede wszystkim uproszczone wyliczenia, zakładające pracę dwóch pól grzejnych z maksymalną mocą przez cały czas gotowania. Takie założenie nie odpowiada realnemu użytkowaniu.
W praktyce płyta indukcyjna jest szybkim, bezpiecznym i efektywnym sposobem gotowania. Jej rzeczywiste roczne zużycie energii może być znacznie niższe niż wynika z popularnych internetowych kalkulacji, szczególnie w gospodarstwach jedno-, dwu- i trzyosobowych.